|
Liberalizm (z łaciny liberalis - dotyczący wolności, od liber - wolny), doktryna społeczno-polityczna zakładająca ograniczenie funkcji państwa w sferze gospodarki i poszerzenie zakresu wolności jednostki. Liberalizm jest to ogół poglądów wywodzących się z XVIII w. Głównym założeniem jest idea wolności człowieka jako jednostki; zagwarantowanie każdemu możliwości swobodnego działania gospodarczego i społecznego, bez ingerencji instytucji - w szczególności państwa. Liberalizm domaga się przestrzegania prawa, ale pozwala na znacznie więcej, niż wymaga.
Społecznym uzasadnieniem liberalizmu jest zasada równości. Każdy dorosły obywatel ma takie samo prawo do wolności i niezależności, przy akceptacji ograniczenia wolności, które jednocześnie akceptuje całe społeczeństwo.
Prawną podstawę liberalizmu jest właściwa konstytucja. Ustanawia ona uprawnienia obywateli i przyjmuje zasadę, że wszelkie ograniczenia wolności wymagają ścisłego określenia. Wolno więc robić wszystko to, czego prawo nie zabrania robić.
W kształtowaniu się pogladów na liberalizm szczegolnie odznaczyły się dwa nazwiska. John Locke i John Stuart Mill. Poglądy pierwszego mają silne zabarwienie religijne. Uważał on, że nie powinniśmy dążyć do własnego szczęścia za cenę nieszczęścia innych. Powinniśmy być przyjaźni i pomocni. Zachowujemy prawo do obrony, ale nie możemy narażać innych na krzywdę i cierpienie. Drugi z nich, J.S.Mill uważał, że żadna idea normatywna nie powinna ograniczać jednostek przedsiębiorczych i pomysłowych, ponieważ tylko człowiek z wyraźną indywidualnością wykazuje pomysłowość, eksperymentuje i szuka nowych rozwiązań w każdej dziedzinie życia. To on ożywia produkcję, handel, aktywność społeczną, religijną i kulturalną. Wolność wydaje się najlepszym teoretycznym rozwiązaniem w programie maksymalizacji społecznej użyteczności
Program PO nie polega na rzuceniu obywateli na pastwę drapieżnego wolnego rynku i pozostawieniu ich swojemu własnemu losowi. To nieporozumienie, rozpowszechnianie przez zwolenników rozbudowanego i nomenklaturowego systemu tłustych posadek z partyjnego nadania. Istnienie państwa opartego na Konstytucji, gdzie jednym z filarów jest solidarność społeczna wyklucza takie rozwiązanie.
Program PO zakłada stworzenie maksymalnie korzystnych warunków dla rozwoju ludzkich indywidualności. To jest bowiem podstawa znaczącego rozwoju społecznego. Lecz kiedy jedni w warunkach nowej wolności czują się doskonale, inni nie znajdują w nich nic dobrego, traktując je jako zagrożenie własnego bytu. To oni winni zostać w objęci konieczną pomocą, traktowaną jako umiarkowaną i konieczną ingerencję w sferę socjalną.
Grzegorz Steczkowski
Powrót
|
