Podstawą do kształtowania ustroju gminy w zakresie samorządów pomocniczych jest Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity łącznie z poprawkami z 2007.03.19. Ww. ustawa była podstawą do zapisów w Statucie Poznania, gdzie czytamy:

Art. 41.
Zadaniem osiedla jest zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty samorządowej. W szczególności do zadań osiedla należy dbałość o:
1) ład przestrzenny;
2) porządek i bezpieczeństwo;
3) lokalne drogi, chodniki i parkingi;
4) lokalną infrastrukturę techniczną;
5) mienie Miasta znajdujące się na terenie osiedla;
6) stan środowiska i przyrody;
7) zakres usług świadczonych na terenie osiedla;
8) rozwój kultury, sportu i rekreacji.
oraz

Art. 42
1. Do kompetencji osiedla należy w szczególności:
1) formułowanie pod adresem Rady i Prezydenta postulatów oraz wniosków uwzględniających potrzeby, dążenia i opinie mieszkańców;
2) opiniowanie projektów przedsięwzięć dotyczących mieszkańców i terenu osiedla;
3) współorganizowanie i wspieranie inicjatyw zmierzających do poprawy warunków życia mieszkańców osiedla;
4) wyrażanie opinii o sposobie prowadzenia inwestycji i przedsięwzięć jednostek organizacyjnych Miasta na osiedlu;
5) dysponowanie środkami finansowymi wyodrębnionymi na potrzeby osiedla w budżecie Miasta, zgodnie z zasadami określonymi w art. 44;
6) współudział w tworzeniu budżetu Miasta, w części dotyczącej osiedla, w trybie określonym odrębną uchwałą Rady;
7) opiniowanie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego dotyczących osiedla.

2. W sprawach dotyczących danego osiedla, w zakresie zadań użyteczności publicznej w rozumieniu ustawy, zasięganie opinii osiedla jest dla organów i jednostek organizacyjnych Miasta obligatoryjne.

Podstawowym problemem, z jakim mamy w tej chwili do czynienia i jaki należy rozwiązać jest ograniczanie znaczenia i roli samorządu pomocniczego-Rad Osiedli (zwanych dalej SP). Proces ten miał dynamiczny charakter i pomimo brak zmian w statucie miasta (!) pogłębiał się przez ostatnie lata. Jeżeli więc nie było zmian w statucie miasta, to najbardziej prawdopodobną przyczyną ubezwłasnowolniania SP jest mało precyzyjny zapis w samym statucie miasta. Analizując Statut miasta można stwierdzić, że brak tu podziału na wnioski obligatoryjne oraz opiniujące. Brak umiejscowienia, czy określenia zależności SP-miasto, brak zdefiniowania wpływu wniosków czy opinii P na decyzje miasta, plany czy budżet. Wszystko zawiera się w ogólnikowych kompetencjach czy powinnościach SP, nic natomiast nie ma na temat tego samego w przypadku miasta. Jest co prawda zapis o obligatoryjnym zasięganiu opinii SP w sprawach zadań użyteczności publicznej, nie ma natomiast nic na temat obligatoryjnego stosowania się do tej opinii przez miasto !!!. W niniejszym materiale przedstawione zostaną założenia reformy przygotowane przez Platformę Obywatelską, bez odnoszenia się do propozycji pozostałych, wymienionych powyżej ciał.

Kotwicą zmian proponowanych przez PO jest zachowanie terytorialnego i utrwalonego od samego początku podziału miasta na poszczególne samorządy pomocnicze (zwane dalej SP), podziału wynikającego z oddolnej inicjatywy obywatelskiej, realizującej w praktyce założenia wydzielenia obszarów różniących się specyfiką układu przestrzennego, funkcjonalnością i lokalnymi tradycjami oraz historycznie ukształtowanymi więziami społecznymi.

Przy tak zachowanym systemie terytorialnego podziału proponujemy, aby w statucie miasta wprowadzić zmiany które w enumeratywny sposób wyznaczą zakres kompetencji i praw osiedli. Zakres kompetencji winien określić:
1. udział przedstawicieli Osiedli w pracach komisji miejskich (zadaniowo w zależności od zakresu terytorialnego)
2. obszar merytoryczny wnioskowania do organów miasta (Prezydent, jednostki miasta, jednostki dzielnicowe)
3. obszar merytoryczny opiniowania w zakresie spraw dot. społeczności lokalnej.

I tak w odniesieniu do udziału przedstawicieli Osiedli w pracach komisji miejskich proponujemy, aby w statucie znalazły się zapisy o udziale w komisjach i innych ciałach;
a) odbioru robót przedsięwzięć i zadań zleconych i finansowanych przez miasto, a realizowanych na terenie Osiedli
b) konkursowych i kwalifikacyjnych na stanowiska kierownicze placówek miasta działających na terenie Osiedli
c) przygotowujących konkursy lub kontrakty do realizacji lokalnych zadań inwestycyjnych właściwych terenowo dla Osiedli.
d) innych komisji powołanych w celu realizacji zadań publicznych właściwych terenowo dla Osiedli.
e) uczestniczenie przedstawicieli rady osiedla w posiedzeniach rady miejskiej i jej komisji, jeżeli przedmiotem posiedzenia są istotne sprawy dotyczące osiedla.

W przypadku nakładania się zadań publicznych na teren więcej niż jednego Osiedla, przedstawiciel każdego winien w takiej komisji znaleźć miejsce.

W odniesieniu do zakresu merytorycznego prawa wnioskowania do instytucji miasta (z obligatoryjnym dla miastem obowiązkiem ich zastosowania lub odniesieniem się w terminach ustawowych, określonych KPA) proponujemy, aby w statucie miasta znalazły się następujące zapisy (wszystkie z zakresie terytorialnym właściwym dla danego Osiedla) i tak Osiedle ma prawo składania wniosku (w rozumieniu KPA) w sprawie;
a) postulatów do studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta oraz projektów miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego dotyczących terenu danej dzielnicy przed ich sporządzeniem. Niniejsze proponujemy realizować w drodze konsultacji wewnętrznej, tak, aby wyłożone projekty studium i planów już wnioski sformułowane przez Osiedla uwzględniały.
b) zamierzeń inwestycyjnych, remontów, modernizacji i konserwacji oraz lokalizacji obiektów przemysłowych, handlowych, kultury i innych o znaczeniu publicznym,
c) inwestycji komunalnych oraz rozwiązań ruchu komunikacyjnego, remontów dróg, chodników i oświetlenia,
d) tworzenie zieleńców i skwerów wraz z małą architekturą,
e) budowa i modernizacja ulic lokalnych wraz z oświetleniem,
f) lokalnych wydarzeń kulturalnych,
g) funkcjonowania Policji, Straży Miejskiej, Straży Pożarnej i innych,
h) wyłączenia z przetargu lokali użytkowych zarządzanych przez Miasto lub przeprowadzenie przetargu celowego,
i) lokalizacji terenów zielonych, rekreacyjnych i sportowych,
j) organizacji usług zdrowotnych,
k) likwidacji samowoli budowlanej,
l) innych zadań, których realizacja ma charakter publiczny, a dla których udział poszczególnych Osiedli dla całości przedsięwzięcia w skali miasta jest niezbędny
W przypadku braku reakcji miasta na ww. wnioski lub w przypadku nieuzasadnionej odmowy SP ma prawo odwoływać się w przedmiotowej sprawie do RM a także do dochodzenia swoich praw przed sądem administracyjnym.

W odniesieniu do zakresu merytorycznego prawa opiniowania w zakresie spraw dot. społeczności lokalnej proponujemy następujące zapisy w statucie miasta; Osiedle ma prawo opiniowania;
a) studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta oraz projektów miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego dotyczących obszaru miasta,
b) przepisów i projektów przepisów gminnych (np. regulaminów targowisk i parkingów) z wyjątkiem zarządzeń porządkowych wydawanych przez Zarząd Miasta w przypadkach nagłych,
c) inwestycji komunalnych oraz rozwiązań ruchu komunikacyjnego,
d) zbywanie nieruchomości gruntowych oraz lokali użytkowych,
e) przeznaczenia pustych lokali użytkowych,
f) wniosków dotyczących lokalnych inicjatyw inwestycyjnych, zamierzeń inwestycyjnych na etapie ustalania warunków zabudowy i zagospodarowania terenu jako opinii wewnętrznej,
g) plan rzeczowy i finansowy remontów kapitalnych i budowy: dróg i ulic oraz ich oświetlenia, wodociągów, kanalizacji, zaopatrzenia w energie elektryczną i cieplną, budynków komunalnych; terenów rekreacyjnych i urządzeń sportowych, zieleni komunalnej,
h) tworzenia lub likwidacji placówek oświaty i upowszechniania kultury,
i) wniosków o wynajem lokali mieszkalnych z zasobu mieszkaniowego Gminy na podstawie kompletu materiałów dostarczonych przez Urząd Miasta w trybie przepisów regulujących najem lokali
j) lokalizacji punktów sprzedaży napojów alkoholowych oraz godzin sprzedaży,
k) spraw z zakresu administracji publicznej ilekroć przepisy prawne wymagają opinii ze strony samorządu terytorialnego, koniecznych dla rozstrzygnięcia danej sprawy decyzją administracyjną
l) innych spraw przekazanych Dzielnicy do zaopiniowania przez Radę Miasta, Zarząd Miasta lub Prezydenta Miasta, m) zmiany przeznaczenia budynku stanowiącego mienie Gminy,
n) sprzedaży lub zamiany działek gminnych,
o) dokonywanie oceny pracy jednostek organizacyjnych miasta,
p) innych spraw publicznych o znaczeniu lokalnym.

Ideą planowanych zmian jest to, że we wszystkich poruszonych powyżej zadaniach Osiedle w żadnej mierze nie przejmuje zadań miasta w planowaniu, organizowaniu, zlecaniu i rozliczaniu konkretnych działań. Te zawsze będą realizowane przez uprawnione do tego jednostki miasta w zakresie merytorycznej właściwości. Miasto bowiem winno zachować pełnie procesów wykonawczych, a także pełen zakres odpowiedzialności. Uważamy, że prezydent miasta w zakresie swoich obowiązków oraz udzielonego mu mandatu winien w ramach swoich możliwości dostosować system organizacyjny miasta, tak, aby ww. prawa Osiedli były w maksymalnie efektywny sposób realizowane. Oznacza to, że jednostka administracji miejskiej odpowiedzialna za obsługę Osiedli winna zostać zreorganizowana i wzmocniona, a jej struktury winny znaleźć się bliżej samorządów pomocniczych. Szczegółowe rozwiązania zależą od prezydenta i on będzie oceniany w jaki sposób z tych obowiązków się wywiązał. Rada Miasta może upoważnić zarząd osiedla do wykonywania niektórych czynności z zakresu administracji publicznej, gwarantując odpowiednie do zakresu zadania środki finansowe w trybie. Upoważnienie takie wyraźnie będzie identyfikowało Osiedle, zakres czynności oraz środki wydzielone na ten cel. Osiedla, które z uwagi na swoją wielkość miałyby trudności w realizacji takich zadań mogą łączyć się w celu wykonania poszczególnych przedsięwzięć,

Finansowanie Osiedli:

Należy utrzymać i w miarę możliwości zwiększyć kwotę pogłównego oraz wprowadzić dodatkowy współczynnik korygujący przydzielane środki o faktor powierzchniowy. Korektor winien zminimalizować negatywną dysproporcję, z jaką mają do czynienia osiedla o niewielkiej populacji a dużej powierzchni. Proponowana zasada polega na tym, aby 85 % środków pochodziło bezpośrednio z pogłównego, natomiast 15 % z przelicznika powierzchniowego. W zakresie czynności, które nie wykraczają poza zasięg zwykłego zarządu, Osiedla będą dysponowały prawem rozporządzania dochodami z przydzielonego im mienia komunalnego. Nie przewiduje się obciążania Osiedli obowiązkami decyzyjnymi w zakresach, które są przypisane jednostkom miasta. Osiedla mają prowadzić gospodarkę finansową w ramach budżetu Miasta, które winno w budżecie zapewnić środki finansowe niezbędne dla prowadzenia działalności statutowej. Podobnie, obsługa kasowa Osiedli winna odbywać się za pomocą konta bankowego miasta. Proponuje się stworzenie, uruchomienie oraz utrzymanie z finansów miasta portalu SP. W portalu, za pomocą łatwych do obsługi arkuszy SP utrzymywałyby swoje strony internetowe, fora dyskusyjne oraz skrzynki poczty e-mailowej. Portal stałby się miejscem prezentacji i informacji o swojej działalności kierowanej do mieszkańców, źródłem informacji o lokalnych przedsiębiorstwach, firmach, zakładach usługowych, inicjatywach. byłby miejscem konfrontacji poglądów, prezentacji lokalnych stowarzyszeń i organizacji. Zadaniem miasta byłoby nie tylko jego stworzenie, ale także pokrycie kosztów eksploatacji Powrót

Mapa strony

Grzegorz Steczkowski ul. Grodziska 17, 60-363 Poznań
tel.: 0 (prefix operatora) 61 8672585,