poczta do mnie 601 436 350

Systemy proporcjonalne

Próba usystematyzowania rodzajów ordynacji wyborczych wymaga przyjęcia wpólnych kryteriów kwalifikacyjnych. Główne cechy, wg. ktorych je dzielimy to ilość mandatów z okręgu wyborczego, ilość tur głosowania oraz powiązanie wyniku wyborów z rozkładem preferencji społecznych.

Na mojej stronie przedstawiam systemy wyborcze kierując się kryterium trzecim, proporcjonalnością lub nieproporcjonalnością. Z grubsza chodzi tutaj o to, w jaki stopniu skład personalny wybranej w wyniku takich czy innych wyborów izby jest zbliżony do preferencji deklarowanych przez wyborców. np, jeżeli społeczeństwo w 20 % deklaruje poglądy lewicowe, to czy w jego reprezentacji znajduje się 20 % delegatów też takie poglądy deklarujących. Cecha charakterystyczną wyborów proporcjonalnych jest tkzw. lista rangowa, czyli różnego rodzaju punktacje, prezentujące preferencje wyborców w odniesieniu do kandydatów. Systemami proporcjonalnymi określa się wszystkie systemy, w których wyborca może w procesie głosowania przekazać preferencje wyborcze nie ograniczone do jednego kandydata. Uwaga: Ich wynikiem jednak wcale nie musi być wybór kandydata najbardziej popieranego, tylko najbardziej tolerowanego.

Za systemy wyborcze proporcjonalne uznaje się ordynacje

  1. Wielomandatowy system list partyjnych (Polska do Sejmu, małe kraje europejskie, głównie do 7 mln.),
  2. Brytyjska Reprezentacja Proporcjonalna – Single Transferable Value, zwany również Systemem Pojedynczego Głosu Przechodniego (Irlandia, Malta, Irlandia Północna, Szkocja, Indie, Pakistan, Australia, Nowa Zelandia, USA, Islandia)
  3. Jednomandatowy Proporcjonalny Głos Alternatywny – Proportional Single Seat Constituency, Instant run-off voting (IRV), Alternative Voting (AV-Australijska Izba Reprezentantów, Indie – wybory prezydenckie, Indie – izba wyższa parlamentu, Irlandia – wybory prezydenckie, wybory lokalne w wielu rejonach na świecie),
  4. Głosowanie punktowe – Range (Score) Voting (RV) – jednomandatowy i jednoturowy system, gdzie wyborca przydziela kilku kandydatom punkty.
  5. Metoda Schulzego – Schwartz Sequential Dropping (nie zastosowany jeszcze w wyborach publicznych, stosowany w wyborach licznych organizacji).

Za systemy quasi-proporcjonalne uznaje się;

  1. Jednomandatowy Proporcjonalny Głos Alternatywny Plus – Alternative Vote Plus (AV+) – ordynacja mieszana, cześć posłów wybierana w systemie AV, cześć z regionalnych list partyjnych (np. 15 – 20 %). System rozpatrywany w czasie referendum w Wlk. Brytanii w 2011r. Odrzucony.
  2. Ordynacja mieszana – Mixed Member Proportional System (Niemcy, Rosja, Nowa Zelandia, Węgry, Boliwia, Wenezuela),
  3. System głosu skumulowanego – Cumulative Voting (CV) wielomandatowy system proporcjonalny polegający na pozostawieniu wyborcy do dyspozycji więcej punktów niż jest mandatów.
  4. System głosu limitowanego – Single Non-Transferable Vote (SNTV) j.w. ale z mniejszą niż ilość mandatów ilością punktów do dyspozycji.
  5. Głosowanie aprobujące – Approval Voting, jednomandatowy system, którego zwycięzcą jest najbardziej tolerowany kandydat.

O systemach większościowych można poczytać tutaj.