poczta do mnie 601 436 350

Systemy proporcjonalne

Systemy proporcjonalne to najszerzej stosowane systemy wyborcze do krajowej legislacji, przynajmniej w 80 krajach stosuje się te systemy w różnych wariacjach. W systemach zamkniętych (systemach proporcjonalnych o zamkniętych listach) wyborcy nie maja żadnego wpływu na wybór poszczególnych kandydatów (udzielają jedynie poparcia partiom, te obsadzają pozyskane miejsca wg wlasnego klucza). W systemach list otwartych głosują zarówno na partie i poszczególnych kandydatów lub wynika to z ustalonych zależności.

Systemami proporcjonalnymi określa się wszystkie systemy, w których wyborca może w procesie głosowania przekazać preferencje wyborcze nie ograniczone do jednego kandydata. Uwaga: Ich wynikiem jednak wcale nie musi być wybór kandydata najbardziej popieranego, tylko najbardziej tolerowanego.

Istotą systemów proporcjonalnych jest sposob liczenia głosów. 

  • Metody najwyższej średniej (the highest average methods) czyli metoda d'Hondta  (lub Jeffersona) stosowana w Albani, Argentynie, Austrii, Bulgarii, Chorwacji, Kambodży, Estonii, Finlandii, Izraelu, Polsce, Hispanii i wielu innych krajów; oraz metoda Sainte-Laguë (lub metoda Webstera) stosowana in Norwegi, Szwecji, Nowej Zelandii, niemieckim Bundestagu i w sześciu niemieckich landach (np. Północnej Nadrenii-Westfalii i Bremie).
  • Metoda najwyższej reszty (the larger reminder LR method), zwana metodą Hare’a-Niemeyera.

Metoda d'Hondta ma tendencję do przydzielania większym partiom nieco większej części miejsc niż ich udział elektoratu i gwarantuje, że partia z większością wyborców uzyska przynajmniej połowę miejsc. Metoda Sainte-Laguë jest czasami uznawana za "bardziej proporcjonalną" niż metoda D'Hondta w porównaniu do udziału partii w ogólnej liczbie głosów i ich udziału w alokacji mandatów. Ta metoda może sprzyjać bardziej małym partiom niż większym i zachęcać do podziałów.

Metoda Hare'a-Niemeyera sprzyja z kolei głównie małym i średnim ugrupowaniom. W Polsce tę metodę stosowano przy ustalaniu wyników w wyborach do Sejmu w 1991 roku.

Za systemy wyborcze proporcjonalne uznaje się ordynacje

  1. Wielomandatowy system list partyjnych (Polska do Sejmu, małe kraje europejskie, głównie do 7 mln.),
  2. Brytyjska Reprezentacja Proporcjonalna – Single Transferable Value (STV), zwany również Systemem Pojedynczego Głosu Przechodniego (Irlandia, Malta, Irlandia Północna, Szkocja, Indie, Pakistan, Australia, Nowa Zelandia, USA, Islandia),
  3. LV
  4. Jednomandatowy Proporcjonalny Głos Alternatywny – Alternative Voting (AV), Proportional Single Seat Constituency, Instant run-off voting (IRV), Australijska Izba Reprezentantów, Indie – wybory prezydenckie, Indie – izba wyższa parlamentu, Irlandia – wybory prezydenckie, wybory lokalne w wielu rejonach na świecie),
  5. MNTV
  6. SV
  7. Głosowanie punktowe – Range (Score) Voting (RV) – jednomandatowy i jednoturowy system, gdzie wyborca przydziela kilku kandydatom punkty.
  8. Metoda Schulzego – Schwartz Sequential Dropping (nie zastosowany jeszcze w wyborach publicznych, stosowany w wyborach licznych organizacji).

 

O systemach większościowych można poczytać tutaj.